Zastanawialiście się czasem, jak właściwie działa ergometr? Jakim sposobem liczy toto przepłynięte przez nas metry, spalone kalorie i wygenerowane waty? I w jaki sposób ustawienia dampera wpływają na nasze wyniki?
Za ergometrem stoi całkiem rozbudowany model fizyczny, oparty na mechanice ruchu obrotowego (jeśli dobrze tłumaczę sobie angielskie terminy). Pełen wykład na ten temat znaleźć można tutaj (polecam, wymagająca, ale i intrygująca lektura), ja pozwolę sobie dokonać jedynie krótkiego streszczenia.
Głównym elementem ergometru jest koło, wprawiane w ruch za pomocą siły mięśni. Zgadnijcie, czyich ;) ? Koło to napotyka na opór powietrza, wpadającego do wnętrza ergometru poprzez przesłonę, której wielkość możemy regulować (w zakresie od 1 do 10, gdzie 10 jest wartością maksymalną, odpowiadającą jej pełnemu otwarciu - więcej informacji tutaj). Aby wprawić koło w ruch, musimy ten opór pokonać. Analogicznie, to samo powietrze powoduje wyhamowanie koła w chwilach, w których nie wykonujemy żadnej pracy. Im szerzej otwarta przesłona, tym trudniej wprawić koło w ruch i tym szybciej ono zwalnia.
Komputer, czy też może bardziej ogólnie, układ sterujący, jest w stanie zmierzyć prędkość, z jaką porusza się koło ergometru, a także zmiany tej prędkości. Dzięki temu możliwe jest obliczenie energii kinetycznej, którą nadajemy kołu w trakcie fazy ciągnięcia oraz energii, którą koło traci zwalniając w trakcie fazy odpoczynku. Energia ta odpowiada wykonanej pracy, a znając wykonaną pracę, jesteśmy w stanie obliczyć moc generowaną w trakcie treningu. Co ważne, mechanizm ten (to jest oparcie się na zmianach generowanej i traconej energii) oznacza, iż pomiar jest niezależny od parametrów treningu, takich jak: ustawienie dampera, aktualna temperatura i wilgotność powietrza (które mogłyby wpływać na szybkość obrotów koła), obecność innych wioślarzy w naszym otoczeniu czy też odległość od ściany. Oznacza też, iż ergometr nie wymaga żadnej specjalnej kalibracji ani strojenia (aczkolwiek wymaga serwisowania ;) ).
Warto znać jeszcze jedną wartość, wykorzystywaną do opisu ruchu: tak zwany drag factor (nie mam pojęcia, jak to dobrze przetłumaczyć niestety). Mówi on o tym, jak mocno w danej jednostce czasu zmienia się prędkość kątowa koła zamachowego ergometru. Bardzo fizyczna wielkość.
Od strony praktycznej natomiast można powiedzieć, iż bezpośredni wpływ na to, jak mocno zwalnia koło, ma stopień otwarcia przesłony. Jak się o tym przekonać? W przypadku Concepta2 należy wybrać z menu głównego (Main Menu) pozycję Opcje dodatkowe (More Options) a następnie Wyświetl DragFactor (Display Drag Factor). Spróbujcie teraz wykonać kilka, kilkanaście pociągnięć, a następnie zmieńcie wartość dampera i ponownie wykonajcie kilka pociągnięć. Zależnie od tego, jak zmieniliście aktualną wartość przesłony (na niższa lub wyższą), zmieni się też wartość pojawiająca się na wyświetlaczu.
Znając prędkość obrotową koła zamachowego, wartość współczynnika drag factor oraz liczbę obrotów, którą wykonało koło, można wyliczyć szybkość naszej "łodzi" oraz przebyty przez nią dystans. Analogicznie, znając moc, którą wygenerowaliśmy, jesteśmy w stanie (w przybliżony rzecz jasna sposób) wyliczyć teoretyczną liczbę kalorii spalonych w trakcie treningu.
Concept2 jest w pewnym sensie uproszczonym modelem prawdziwej łodzi (co często podnosi się jako zarzut wobec niego). O co chodzi? Otóż w prawdziwej łodzi w momencie, w którym następuje pociągnięcie za wiosła, część siły oddawana jest łodzi (zgodnie z Trzecią zasadą dynamiki Newtona), która niejako "odsuwa się" od nas, przez co tracone jest około 20% z przyłożonej siły. Są ergometry, które - konstrukcyjnie - niwelują ten czynnik; w ich przypadku przyciąga się do siebie cały mechanizm. Warto to obejrzeć w działaniu - na przykład tu w zestawieniu z Conceptem. Co interesujące, Concept2 też zdaje sobie sprawę z tego ograniczenia i oferuje specjalne rolki, które mają zapewniać wrażenie wiosłowania na prawdziwej łodzi.
Z matematycznych ciekawostek, o których warto na koniec wspomnieć, można dodać, iż:
Za ergometrem stoi całkiem rozbudowany model fizyczny, oparty na mechanice ruchu obrotowego (jeśli dobrze tłumaczę sobie angielskie terminy). Pełen wykład na ten temat znaleźć można tutaj (polecam, wymagająca, ale i intrygująca lektura), ja pozwolę sobie dokonać jedynie krótkiego streszczenia.
Głównym elementem ergometru jest koło, wprawiane w ruch za pomocą siły mięśni. Zgadnijcie, czyich ;) ? Koło to napotyka na opór powietrza, wpadającego do wnętrza ergometru poprzez przesłonę, której wielkość możemy regulować (w zakresie od 1 do 10, gdzie 10 jest wartością maksymalną, odpowiadającą jej pełnemu otwarciu - więcej informacji tutaj). Aby wprawić koło w ruch, musimy ten opór pokonać. Analogicznie, to samo powietrze powoduje wyhamowanie koła w chwilach, w których nie wykonujemy żadnej pracy. Im szerzej otwarta przesłona, tym trudniej wprawić koło w ruch i tym szybciej ono zwalnia.
Komputer, czy też może bardziej ogólnie, układ sterujący, jest w stanie zmierzyć prędkość, z jaką porusza się koło ergometru, a także zmiany tej prędkości. Dzięki temu możliwe jest obliczenie energii kinetycznej, którą nadajemy kołu w trakcie fazy ciągnięcia oraz energii, którą koło traci zwalniając w trakcie fazy odpoczynku. Energia ta odpowiada wykonanej pracy, a znając wykonaną pracę, jesteśmy w stanie obliczyć moc generowaną w trakcie treningu. Co ważne, mechanizm ten (to jest oparcie się na zmianach generowanej i traconej energii) oznacza, iż pomiar jest niezależny od parametrów treningu, takich jak: ustawienie dampera, aktualna temperatura i wilgotność powietrza (które mogłyby wpływać na szybkość obrotów koła), obecność innych wioślarzy w naszym otoczeniu czy też odległość od ściany. Oznacza też, iż ergometr nie wymaga żadnej specjalnej kalibracji ani strojenia (aczkolwiek wymaga serwisowania ;) ).
Warto znać jeszcze jedną wartość, wykorzystywaną do opisu ruchu: tak zwany drag factor (nie mam pojęcia, jak to dobrze przetłumaczyć niestety). Mówi on o tym, jak mocno w danej jednostce czasu zmienia się prędkość kątowa koła zamachowego ergometru. Bardzo fizyczna wielkość.
Od strony praktycznej natomiast można powiedzieć, iż bezpośredni wpływ na to, jak mocno zwalnia koło, ma stopień otwarcia przesłony. Jak się o tym przekonać? W przypadku Concepta2 należy wybrać z menu głównego (Main Menu) pozycję Opcje dodatkowe (More Options) a następnie Wyświetl DragFactor (Display Drag Factor). Spróbujcie teraz wykonać kilka, kilkanaście pociągnięć, a następnie zmieńcie wartość dampera i ponownie wykonajcie kilka pociągnięć. Zależnie od tego, jak zmieniliście aktualną wartość przesłony (na niższa lub wyższą), zmieni się też wartość pojawiająca się na wyświetlaczu.
Znając prędkość obrotową koła zamachowego, wartość współczynnika drag factor oraz liczbę obrotów, którą wykonało koło, można wyliczyć szybkość naszej "łodzi" oraz przebyty przez nią dystans. Analogicznie, znając moc, którą wygenerowaliśmy, jesteśmy w stanie (w przybliżony rzecz jasna sposób) wyliczyć teoretyczną liczbę kalorii spalonych w trakcie treningu.
Concept2 jest w pewnym sensie uproszczonym modelem prawdziwej łodzi (co często podnosi się jako zarzut wobec niego). O co chodzi? Otóż w prawdziwej łodzi w momencie, w którym następuje pociągnięcie za wiosła, część siły oddawana jest łodzi (zgodnie z Trzecią zasadą dynamiki Newtona), która niejako "odsuwa się" od nas, przez co tracone jest około 20% z przyłożonej siły. Są ergometry, które - konstrukcyjnie - niwelują ten czynnik; w ich przypadku przyciąga się do siebie cały mechanizm. Warto to obejrzeć w działaniu - na przykład tu w zestawieniu z Conceptem. Co interesujące, Concept2 też zdaje sobie sprawę z tego ograniczenia i oferuje specjalne rolki, które mają zapewniać wrażenie wiosłowania na prawdziwej łodzi.
Z matematycznych ciekawostek, o których warto na koniec wspomnieć, można dodać, iż:
- przepływając ten sam dystans ze stałą lub ze zmienną prędkością (na przykład w tempie 2:00 / 500m w pierwszym przypadku oraz 1:50 / 500m przez połowę dystansu i 2:10 / 500m przez drugą połowę) w tym drugim wygenerujemy większą moc (co wynika z faktu, iż moc jest proporcjonalna do sześcianu prędkości, a więc zmienia się nieliniowo)
- dla tego samego dystansu i czasu, przepłyniętego z większą częstotliwością wskazana moc będzie mniejsza, niż w przypadku dystansu przepłyniętego z mniejszą częstotliwością (co jest nieco bardziej skomplikowane; przy mniejszej liczbie pociągnięć konieczne będzie użycie większej mocy; jako, że koło będzie szybciej zwalniało i wolniej się rozpędzało, pojawią się większe różnice w jego prędkości kątowej, co, biorąc pod uwagę - ponownie - nielinową zależność - powodować będzie szybsze narastanie wykazywanej mocy. Ufff, skomplikowane.).
Komentarze
Prześlij komentarz